Sivas Katliamı Nedir? Madımak Olayı Nedir?

Sivas Katliamı Nedir? Madımak Olayı Nedir?

sivas-katliamı-nedir

Sivas Katliamı nedir? Madımak Katliamı nedir? Madımak olayı nedir? Ne zaman oldu? Sivas katliamında kimler öldü? Sivas katliamı hakkında bilinmeyenler ve merak edilen tüm detaylar yazımızda…

Sivas Katliamı Nedir?

Sivas Katliamı, aynı zamanda Madımak Katliamı veya Madımak Olayı olarak da bilinmektedir. Zira olay Sivas’ta Madımak Oteli’nin 2 Temmuz 1993 tarihinde Radikal islamcılar tarafından yakılması ve çoğunluğu Alevi 33 yazar, ozan, düşünür ile 2 otel çalışanının yanarak ya da dumandan boğularak hayatlarını kaybetmesi ile sonuçlanan olaylardır.

2 Temmuz 1993 tarihinde Sivas’ta Pir Sultan Abdal Kültür Derneği tarafından organize edilmiş olan Pir Sultan Abdal Şenlikleri sırasında Madımak Oteli’nin Radikal islamcılar tarafından yakılması ve çoğunluğu Alevi 33 yazar, ozan, düşünür ile 2 otel çalışanının yanarak ya da dumandan boğularak hayatlarını kaybetmesi ile sonuçlanan olaylardır. Ayrıca dışarıda toplanan göstericilerden de iki kişi hayatını kaybetmiştir.

2 Temmuz 1993

2 Temmuz 1993 tarihinde, Pir Sultan Abdal Şenlikleri kapsamında, pek çok sanatçı ve fikir insanı dönemin Sivas valisi Ahmet Karabilgin’in özel davetlisi olarak bu kente geldi. Kültür Merkezi içindeki karşıt grupla çıkan taşlı sopalı çatışma, polis tarafından fazla büyümeden, zor kullanılarak önlendi.

Ancak binlerce kişiden oluşan karşıt grup, Kültür Merkezi’nden yeniden Hükümet Meydanı’na geldi. Hükümet Konağı’nı taşlamaya ve slogan atmaya başlayan grup ardından Madımak Oteli civarına ulaşarak, slogan atmaya devam etti.

Karşıt görüşlü radikal İslamcılar grubu, önce Madımak Oteli önündeki araçları ateşe verdi ve oteli taşladı. Madımak Oteli tutuşturulan perdeler ve alt katta bulunan eşyalarla birlikte yakıldı. Otele sığınmış olan kişilerden, aralarında Asım Bezirci, Nesimi Çimen, Muhlis Akarsu, Metin Altıok ve Hasret Gültekin’in de bulunduğu 35 kişi yanarak veya dumandan boğularak yaşamını yitirdi.

Aralarında Aziz Nesin’in de bulunduğu 51 kişi de olaylardan kendi olanaklarıyla, ağır yaralarla kurtuldu. İtfaiye merdiveniyle kurtarılmaya çalışılan Aziz Nesin, merdivendeki görevli tarafından darp edilip, merdivenden itfaiye aracı etrafında toplanan karşıt görüşlü kalabalığa doğru itildi.

Başından yaralanan Aziz Nesin’i linç girişiminden araya giren polisler kurtardı. Yaralılar, polis arabalarıyla Tıp Fakültesi Hastanesi’ne götürüldü.

Olaylar sonucunda 33 konuk, 2 otel görevlisi ve 2 gösterici yaşamını yitirdi. Akşam saatlerinde valilikçe ilan edilen “2 günlük sokağa çıkma yasağı” ile birlikte, güvenlik güçleri şehirde tam bir hakimiyet sağlayabildi.

Ortaya atılan bir iddiaya göre de Sivas Katliamı, Özel Harp Dairesi tarafından planlanmıştı.

Yargılama Süreci

Sivas katliamından bir gün sonra 35 kişi gözaltına alındı. Ancak daha sonra gözaltına alınanların sayısı 190’a çıktı.

Gözaltına alınan 190 kişiden 124’ü hakkında “laik anayasal düzeni değiştirip din devleti kurmaya kalkışma” suçundan dava açıldı ve geri kalanlar ise serbest bırakıldı.

Kamuoyunda “Sivas Dosyası” olarak bilinen davanın ilk duruşması; 21 Ekim 1993 tarihinde, Ankara 1 No’lu Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde gerçekleştirildi.

26 Aralık 1994 tarihinde, karara bağlanan dava sonucunda, 22 sanık hakkında 15’er yıl, 3 sanık hakkında 10’ar yıl, 54 sanık hakkında 3’er yıl, 6 sanık hakkında 2’şer yıl hapis cezası, 37 sanık hakkında da beraat kararı verildi.

Davada müdahil avukatlar, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararını “taraflı, hukuka ve adalete aykırı” olarak niteleyerek, ayrıntılı bir savunmayla temyize gittiler.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi katliamın “Cumhuriyete, laikliğe ve demokrasiye yönelik olduğunu” belirterek Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararını esastan bozdu. Ankara 1 No’lu Devlet Güvenlik Mahkemesi, Yargıtay’ın bozma kararına uyarak yargılamayı yeniden başlattı.

28 Kasım 1997’de açıklanan kararda, 33 sanık Türk Ceza Yasası’nın 146/1 maddesine göre idama ve 14 sanık 15 yıla kadar değişen hapis cezasına mahkum edildi.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi 24 Aralık 1998’de hapis cezalarını onadı, 33 idam cezasını ise usul noksanlıkları nedeniyle bozdu.

1999 yılının Şubat ayında, usul eksikliklerinin giderilmesi için başlayan yargılama sonucunda 16 Haziran 2000’de 33 sanık Devlet Güvenlik Mahkemesi’nce yeniden idam cezasına çarptırıldı. 2002 yılında idam cezasının yürürlükten kaldırılmasıyla idam cezası hükümlülerinin cezaları müebbet ağır hapis cezasına çevrildi.

Sanıkların avukatlığını üstlenenler arasında olan Refahyol iktidarının Adalet Bakanı Şevket Kazan, bakanlığı sırasında onları hapishanede ziyaret etti. Geniş avukat listesinde çok sayıda Refah Parti üyesi ve yöneticisi olması eleştiri konusu oldu. Bu avukatlar ilerleyen yıllarda AKP ve Saadet Partisi’ne katıldılar ve içlerinden üst yönetim görevlerine yükselenler oldu. 26 kişilik bu listede biri bakan olmak üzere 4 AKP milletvekili de bulunmaktadır.

Geçen bu zaman zarfı içerisinde sanık sayısı tahliyelerle 33’e düştü. Olayın kilit ismi olarak nitelendirilen, dönemin Sivas Belediye Meclisi üyesi Cafer Erçakmak ve Yargıtay’ın 1997’deki bozma kararından sonra firar eden 8 sanık ise halen yakalanamamıştır. Davanın firari olan 5 sanık ile ilgili kısmı, 13 Mart 2012 tarihinde zaman aşımından düşürülmüştür.

Sivas Davası İstiklal Mahkemeleri sonrasında tek bir davada bu kadar çok idam cezasının verildiği ilk davadır.

Sivas Katliamında hayatını kaybedenler

Şenlik Katılımcıları

Muhlis Akarsu – 45 yaşında, sanatçı
Muhibe Akarsu – 45 yaşında, Muhlis Akarsu’nun eşi
Gülender Akça – 25 yaşında
Metin Altıok – 53 yaşında, şair, yazar, felsefeci
Mehmet Atay – 25 yaşında, gazeteci, fotoğraf sanatçısı
Sehergül Ateş – 30 yaşında
Behçet Sefa Aysan – 44 yaşında, şair
Erdal Ayrancı – 35 yaşında
Asım Bezirci – 66 yaşında, araştırmacı, yazar
Belkıs Çakır – 18 yaşında
Serpil Canik – 19 yaşında
Muammer Çiçek – 26 yaşında, aktör
Nesimi Çimen – 62 yaşında, şair, sanatçı
Carina Cuanna Thuijs – 23 yaşında, Hollandalı akademisyen
Serkan Doğan – 19 yaşında
Hasret Gültekin – 22 yaşında şair, sanatçı
Murat Gündüz – 22 yaşında
Gülsüm Karababa – 22 yaşında
Uğur Kaynar – 37 yaşında, şair
Emin Buğdaycı – 18 yaşında, şair.
Asaf Koçak – 35 yaşında, karikatürist
Koray Kaya – 12 yaşında
Menekşe Kaya – 15 yaşında
Handan Metin – 20 yaşında
Sait Metin – 23 yaşında
Huriye Özkan – 22 yaşında
Yeşim Özkan – 20 yaşında
Ahmet Özyurt – 21 yaşında
Nurcan Şahin – 18 yaşında
Özlem Şahin – 17 yaşında
Asuman Sivri – 16 yaşında
Yasemin Sivri – 19 yaşında
Edibe Sulari – 40 yaşında, sanatçı
İnci Türk – 22 yaşında
Cengizhan Demir – 28 yaşında

Otel Çalışanları

Ahmet Öztürk – 21 yaşında
Kenan Yılmaz – 21 yaşında

Sivas Katliamının Kültür ve Sanat Alanına Etkileri

Şiirler, Şarkılar ve Türküler

Fethi Aslan, “Sivas`da Temmuz Ateşi”
Edip Akbayram, Türküler Yanmaz, Yanmam mı Gerek
Cengiz Özdemir, Madımak
Ozan Emekçi, Sivas Ağıdı
Sunay Akın, Kova Kaleci
Grup Yorum, Sivas (Gün Tutuşur)
Mahzuni Şerif, Sivas Dramı
Demirhan Baylan, Bildiğin Şeyler (Yangın)
Soner Canözer, Güneşin Ozanları
Radical Noise, Çığlık
Akın Eldes, Madımak
Fevzi Kurtuluş, Hasret
Moğollar, Issızlığın Ortasında
Antisilence, Died On 2nd Of July
Aşık Gülabi, Sivas Madımakta Canlar
Metin – Kemal Kahraman, Renklerde Yaşamak
Ferhat Tunç, Kızılırmak Boylarında Bir Şehir
Serhad Raşa, Ey Felek
Grup Kızılırmak, Sivas
Şahverdi, Madımak Oteli
Fazıl Say, “Metin Altıok Ağıtı”
Fazıl Say, “SES”
Selda Bağcan, “Canımı Yakanlar Baktı Dumana”
Aziz Nesin, “Sivas Acısı”
Çetin Gencero, “Madımak”
Yusuf Kemal Metin, “Sivas Yanığı Otuzyedi Temmuz Aydın”
Mazlum Çimen, “Gittin Gideli”
İhsan Güvercin, “Kızılırmak Boylarında Bir Şehir”
Catacombed, “SVS”
Sezen Aksu, “Dua”
Almora, “Güneşin Ozanları”
Serdar Koç, “Temmuz Ayazı”
Duman, “Köpekler”
Zülfü Livaneli, Ataol Behramoğlu “Yangın Yeri”
Haydar Ergülen, “Kül-kardeşlerim”
Radical Noise, “Çığlık”
Duman, “Köpekler”
Can Aksel Akın, “Senfoni No:1 – Aziz Nesin’e İthafen”

Edebiyat

Atila Fatih.Ölü Canlar/Roman/Cumhuriyet Kitapları.3.Baskı
Aşut, Attila. Sivas Kitabı: Bir Topluöldürümün Öyküsü. Edebiyatçılar Derneği, Ankara, Eylül 1994
Bener, Yiğit. Öteki Kâbuslar (“Alaz” öyküsü). Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, Ağustos 2009
Büyüktanır, Zeki. Madımak Çığlığı. Can Yayınları, İstanbul, Ekim 2006
Çetinkaya, Hikmet. Zambak Sana da Bulaştı Kan. Çağdaş Yayınları, İstanbul, Şubat 1997
Doğan, Soner. Sivas: 2 Temmuz 1993. Ekim Yayınları, İstanbul, Mart 2007
Gençay, Güngör. Alevler İnsan Sesi: Sivas Kıyımı Şiirleri. Gerçek Sanat Yayınevi, Temmuz 2005
Günel, Burhan. Ateş ve Kuğu. Cumhuriyet Kitapları, Haziran 2009
Kaleli, Lütfi. Sivas Katliamı ve Şeriat. Alev Yayınları, İstanbul, Ağustos 1995
Karababa, Hüseyin. Sivas Davası: Türkiye’nin Gizli Gündemi. İlkim Yayınevi, 2008
Karakuş, Hidayet. Şeytan Minareleri. Cumhuriyet Kitapları, Temmuz 2009
Koçak, Ahmet. Onlar Işık Oldular: Sivas Katliamının Onuncu Yıldönümü. Alev Yayınevi, Temmuz 2003
Nesin, Aziz. Sivas Acısı. Adam Yayınları, İstanbul, Temmuz 1995
Özdağ, Hamit Çağlar. İsyan Öyküleri: İncir Ağacını Kuş Diker. Siyah Beyaz Yayınları, Nisan 2013
Paksoy, Abdülkadir. Yaralı Temmuz: Sivas Kıyımı. Doruk Yayınevi, Ağustos 1996
Sarıhan, Şenal. Madımak Yangını: Sivas Katliamı Davası (2 Cilt). Ankara Barosu. Mayıs 2002
Tokatlıoğlu, Hakan. Karikatürlerle Sivas Katliamı. Demos Yayınevi, Haziran 2012
Tüleylioğlu, Orhan. Merdivende Üç Şair. Kırmızı Kedi Yayınevi, İstanbul, Temmuz 2012
Tüleylioğlu, Orhan. Yüreklerimiz Hala Yangın Yeri: Sivas 2 Temmuz 1993. UM:AG, Kasım 2010
Yağcı, Öner. Sivas’ı Unutmak. İleri Yayınları, İstanbul, Mayıs 2006
Yıldırım, Ali. Ateşte Semaha Durmak, Yurt Yayınları, Ankara, 1993
Yiğenoğlu, Çetin. Şeriatçı Şiddet ve Ölü Ozanlar Kenti Sivas. Ekin Yayınevi, Şubat 1994

Tiyatro Oyunu

Genco Erkal’ın yazıp yönettiği “Sivas ’93” adlı belgesel tiyatro oyunu, 11 Ocak 2008 tarihinde, yoğun güvenlik altında Muammer Karaca Tiyarosu’nda sahnelendi.

Belgelerden yararlanarak yazılan oyunun anlatıcıları arasında Genco Erkal’la beraber Meral Çetinkaya, Yiğit Tuncay, Nilgün Karababa, Murat Tüzün, Çağatay Mıdıkhan ve Şirvan Akan yer aldı. Oyunun müziğini Fazıl Say besteledi.

Sinema Filmi

Ulaş Bahadır’ın yazıp yönettiği “Madımak: Carina’nın Günlüğü (Sivas 93)” adlı sinema filmi, 25 Eylül 2015 Pazar günü vizyona girdi.

Katliamın yaşandığı sırada otelde konaklayan 23 yaşındaki Hollandalı Carina Cuanna Thuijs Leiden Üniversitesi tezi için Türkiye’ye gelmiş ve Hollanda’da da olduğu gibi günlük tutmaya devam etmiştir.

Carina Cuanna Thuijs’in günlüğünde anlatılanlara göre yazılan filmin oyuncuları ise Erdal Tosun, Selin Yiğit, Perihan Erener, Melek Şahin, Serkan Genç, Ulaş Bahadır, Barış Ordu, Can Varlı, Cihan Özdeniz, Denise Ankel, Füsun Demirel, Rıza Akın, Hakan Erekli, Muhlis Asan, Umut Kurt, Meray Ülgen ve Mustafa Alabora’dır.

Madımak Oteli’nin kamulaştırılması

17 Haziran 2010 tarihinde, Sivas Valisi Ali Kolat, Madımak Oteli’nin kamulaştırılması sürecinin başladığını duyurdu.

Otelin kamulaştırılması bedeli konusunda otel sahipleri ile Sivas İl Özel İdare Sekreterliği’nin kamulaştırma bedeli üzerinde uzlaşmaya varılamaması nedeniyle son kararı Sivas Asliye Hukuk Mahkemesi’nden çıkacak karar belirledi.

Sivas 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 23 Kasim 2010’da aldığı kararla Madımak Oteli’nın bilirkişi raporu doğrultusunda 5 milyon 601 bin lira bedel ile kamulaştırılmasına karar verildi.

Binanın lobi kısmında ölen 39 kişinin adları alfabetik sırada yer almıştır.