| |
VOLKAN « Yeryüzü
Pirosfer tabakası ile litosfer arasındaki bağlılığı sağlayan ve magmadan çıkan maddelerin yeryüzüne yayılmasına aracılık eden litosferdeki doğal çatlaklara verilen ad.Bir volkanda üç bölüm görülür: 1 - Baca, 2 - Krater, 3 - Koni.
Baca: Magmadan yükselen lâv ve benzeri elemanların, litosfer yüzeyine çıkmasına aracı olan bir ya da bir kaç kollu kanallardır.
Krater : Bacanın, litosfer yüzeyiyle birleştiği noktada meydana gelmiş olan ağızdır.
Koni : Yükseklikleri, bazı hallerde 3.000 metreyi bulan, kraterden çıkan taş gibi maddelerin koni biçiminde birikmesinden meydana gelmiş tepelerdir.
Volkanların püskürmeğe bağlıyacakları, çoklukla önceleri belli olmaz. Yalnız, püskürmelerden önce, yer içinden korkunç gürültüler gelmeğe başlar, depremler olur, kaynak suları azalır, sıcaklıkları normal olan kaynak sularının sıcaklıklarında artma görülür. Bu olaylardan sonra yer kabuğu çatlar, bu çatlamalar, korkunç gürültüler içinde meydana gelir. Çatlamalarda taş ve benzeri maddeler, çok uzaklara fırlarlar. Meydana gelen yarıktan gaz ve buharlar yükselir. Bu olaylardan sonra kraterden lâvlar çıkmağa başlar. Bu lâvların devamlı akması ile volkan çevresi lâvlarla kaplanmış olur. Bu lâvlara rastlayan canlı, cansız her şey, bir anda lâvlarla kaplanarak yok olur.Yeryüzünde, püskürmelere aralıklı da olsa devam eden “sönmemiş volkanlar” olduğu gibi, artık püskürmelerine devam etmeyen, “sönmüş” olan volkanlar da vardır. Tarihsel zamanlardan beri zaman zaman püsküren volkanlar arasında Stromboli ve Vezüv volkanları sayılabilir.