| |
ÇANAKKALE BOĞAZI « Türkiye Coğrafyası
Marmara ve Ege denizleri arasında, Gelibolu yarımadası ile Biga yarımadasını ayıran 61.116 kilometre uzunluğunda bir deniz geçidi. Kuzeydoğu güneybatı yönlerinde uzanan, ortasındaki bir bölümü kuzey-güney yönünü takip eden boğaz, kuzey tarafından 1.244 -5.888 kilometre, güney tarafında ise 3.600 - 7.407 kilometre genişliktedir.Derinliği ise 60 - 103 metre arasında değişmektedir.
Boğazın çevresi dağlık ve arızalı bir yüzeyden ibarettir. Bu yüzeyi çoğu yerde ormanlarla kaplıdır.
Boğazda, biri altta Ege denizinden Marmara'ya doğru, öbürü üstte Marmara'dan Ege denizine doğru birbirine paralel iki akıntı vardır. Alttaki akıntı, üsttekinden daha tuzludur.
Karadeniz'i Akdeniz'e bağlayan, aynı zamanda Anadolu ile Trakya'yı birleştiren bir geçit yeri olması bakımından Çanakkale Boğazının jeopolotik durumu çok önemlidir. Bu sebeple birçok tarihî olaylara sahne olmuştur.
Buraları M. Ö. XIII. yüzyılda Yunanistan'da oturan Arkaia'lar tarafından zapt edilmiş, daha sonraları İonialliların kurdukları kolonilerin eline geçmiş, uzun yıllar Bizanslıların elinde kalmıştır. XIV. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti'nin gelişmeler kaydetmesi üzerine boğaza devamlı akınlar başlamış, Osmanlılar, Çanakkale Boğazı üzerinden Avrupa'ya doğru akmaya başlamışlar ve Çanakkale Boğazı kıyılarını Türk egemenliğine sokmuşlardır. 1453 te İstanbul'unda Türkler tarafından alınması üzerine, Karadeniz'i Akdeniz'e bağlayan İstanbul ve Çanakkale Boğazları, tam ve kesin olarak Türk egemenliğine geçmiştir.
Birinci Dünya Savaşı sırasında, düşman kuvvetlerinin İstanbul'a ulaşmak için buralarda Türk kuvvetleri ile yaptıkları savaşlar, düşman kuvvetlerinin başarısızlıkları ile sonuçlanmış, ancak Birinci Dünya Savaşından Osmanlı İmparatorluğunun yenilgi ile çıkması ve Sevr antlaşmasını imza etmesi üzerine, İstanbul Boğazı ile birlikte Çanakkale Boğazı da , “Boğazlar Komisyonu” nun idaresine bırakılmıştır. 1936 tarihinde imza edilen Montrö antlaşması ile de İstanbul Boğazı ile birlikte Çanakkale Boğazının tam ve kesin olarak kontrolü Türkiye Cumhuriyeti'ne bırakılmıştır.