| |
MUDANYA MÜTAREKESİ « Tarih
Kurtuluş Savaşı'nda Türk ordularının Yunanlıları kesin olarak yenilgiye uğratmaları üzerine, İtilâf Devletleri' nin başvurmaları sonucu Türk, İngiliz, Fransız, İtalyan delegeleri arasında Mudanya'da imza edilen mütareke (11 Ekim 1922)
Batı Anadolu'nun düşmanlardan kurtarılmasından sonra sıra Boğazlara, İstanbul'a ve Trakya'ya gelmişti. Ordularımızın bir taraftan Çanakkale diğer taraftan İstanbul üzerine yürümesi İtilâf devletleri arasında büyük şaşkınlık uyandırdı. İngiltere hükümeti, her ne pahasına olursa olsun, Boğazların ve İstanbul'un Türklere karşı silâhlı savunulmasına taraftardı. Fakat İngiltere umumî efkârı bu hususta kendisini kuvvetle desteklemedi. Dominyonlar da Çanakkale için asker göndermeyeceklerini bildirdiler. Fransa ve İtalya başbakanlarına gelince, İngiltere başbakanının fikrine katılmadıktan başka, Çanakkale'nin Anadolu kıyısındaki kuvvetlerini bile çektiler. Nihayet İtilâf Devletleri arasında 28 Eylül'de, İstanbul Boğazlar ve Trakya üzerindeki Türk haklarının bir konferansta görüşülmesi için anlaşma oldu. Franklen Buyon bu anlatma metnini İzmir'de bulunan Mustafa Kemal'e getirdi. Neticede Mudanya da toplanacak olan bir konferansta sözü geçen meselelerin görüşülmesi kararlaştırıldı.
Konferans çetin ve heyecanlı oldu. Hattâ görüşmeler bir aralık kesildi. Türk ordusu ileri hareketlerine tekrar başlayacaktı. Nihayet delegeler Mudanya mütarekesini şu şartlarla imzaladılar:
1)- Doğu Trakya (Edirne dahil), Meriç ırmağının sol sahiline kadar, on beş gün içinde Yunan ordusu tarafından boşaltılacak. 2)- Boşaltılmanın bitmesinden sonra otuz gün içinde, Doğu Trakya Yunan hükümeti memurları tarafından, müttefik memurlar vasıtasıyla Türk memurlarına devir ve teslim edilecek. 3)- Lozan konferansının bitmesine kadar, Doğu Trakya'da Türkler ancak 8.000 jandarma bulunduracaklar, 4)- Mütarekesini imzalanmasından sonra İstanbul ve Boğazlarda Büyük Millet Meclisi Hükümeti idaresine bırakılacak. İtilâf kuvvetleri barışın imzalanmasına kadar İstanbul'da kalacaktır.
Mudanya mütarekesi askerî zaferimizi tamamlayan siyasî bir zaferdir. Edirne ve Doğu Trakya'yı harbsiz olarak kazandırıyor ve Boğazlarla İstanbul da idaremize veriliyordu.