Kafein Nedir? Neden Kafein Bizi Uyanık Tutar?

Kafein Nedir? Neden Kafein Bizi Uyanık Tutar?

Kafein deyince aklımıza direkt kahve gelse de kolalı içecekler, kakao, çikolata ve çay da kafein içerir. Özellikle bilgisayar başında geç saatlere kadar çalışanların bol miktarda kafeinli içecekler tükettiği gözlenir. Bunun başlıca nedeni de zihni zinde tutup bilgisayar başında uyuklamayı önlemeye çalışmaktır. Peki, kafein bir insanı nasıl uyanık tutar? Kafein beynin kimyasal özelliklerini değiştirici etkiye sahiptir. Vücuda alınan kafein beynin uykuyla ilgili kısmını engelleyerek uyanıklık hissinin devamını sağlar.

Adenozinler

Uyku sırasında adenozin* molekülleri adenozin reseptörleriyle** bağlanır. Adenozinlerin bağlanmasıyla sinir hücrelerinin aktivitesi yavaşlar ve kişiye uyuşukluk hissi verir. Bu bağlanma kan damarlarının genişlemesine yol açar. Bu sayede uyku sırasında daha çok oksijenin damarlardan geçmesi sağlanır. Adenozin günlük aktivitelerle üretilir. Bir sinir hücresinde kafein adenozin reseptörlerine bağlanarak adenozin görevi görür. Ancak adenozin gibi hücre faaliyetlerini yavaşlatma özelliğine sahip değildir. Artık hücreler adenozini algılayamaz; çünkü kafein adenozin reseptörlerini kontrolüne alır yani adenozin seviyesi yüzünden yavaşlama yerine hücre aktivitesi hızlanır.

Adenozinlerin Önemi

Aynı zamanda kafein beyindeki kan damarlarının büzülmesine yol açar; çünkü damarların genişlemesi için gerekli olan adenozin hücreler tarafından algılanamaz. Kafeinin adenozin algılanışını engellemesiyle birlikte beyindeki nöron ateşleme artar. Hipofiz bezi adenozin eksikliğini bir tür acil durum gibi algılar ve böbreküstü bezlerine adrenalin üretme sinyali gönderir.

Bir Fincan Kahvede Ne Kadar Kafein Vardır?

Bir fincan kahvede 85-100 mg. kafein bulunur. Bu oran espresso kahvede 80 mg., Türk kahvesinde ise 150 mg’dır. Bir bardak çayda ise 60 mg. kafein vardır. Bu nedenle fazla miktarda kafein tüketimi sağlığa zararlıdır. Kafein sinir sistemini uyardığı ve kalp atışlarını hızlandırdığından özellikle yüksek tansiyon ve kalp hastalarına önerilmez. Sağlıklı bir insan günde ortalama 6-7 fincan kahve içerse kafeine bağlı olarak huzursuzluk, uykusuzluk, kalp çarpıntısı, ishal gibi belirtiler görülebilinir. Ayrıca aşırı kafein alımının şeker, mide, bağırsak ve idrar yolları hastalıklarına neden olabileceği ileri sürülür.

Kahvenin Zararları Varmıdır?

Kahve tutkunları kafeinin zararlarından etkilenmemek için kafeinsiz kahve tüketebilir. Ancak kahveyi kafein maddesinden soyutlamak için kullanılan bazı yöntemlerin de sağlığa zararlı olduğu ileri sürülür. Özellikle benzen ve trielin oldukça tehlikeli kimyasal maddelerdir. Bugün kafeinsizleştirme işleminde su ve karbon anhidritler kullanılır. Bu işlemin ise sağlığa en küçük bir zararı bile yoktur.

Bir cevap yazın