Evliya Çelebi Kimdir, Eserleri, Biyoğrafisi

Evliya Çelebi Kimdir, Eserleri, Biyoğrafisi

Evliya Çelebi Saray-ı Hümayun Kuyumcubaşısı Mehmed Zıllî Efendi’nin oğludur. 1648’de 117 yaşında iken öldüğü rivayet edilen Mehmed Zıllî Efendinin I. Ahmed zamanında Kâbe’ye taktırılan altın olukları yaptığı ve Sultan Ahmed Camiinin süslemelerinde çalıştığı söylenmektedir.

Evliya Çelebi, soyunun Türkistan’a Ahmed Yesevi’ye dayandığını söyler. Yakın ataları ise Kütahyalıdır. Evliya Çelebi ilk tahsilini Sıbyan Mektebi’nde yaptıktan sonra, İstanbul’un önemli hocalanndan 7 yıl ders alır, ardından dört yıl da Enderun’da okumuştur. Daha sonra 40 akçe maaşla sipahi zümresine katılmıştır. Bu arada hat ve tezhib öğrenmiş ve Kuı’an’ı ezberlemiştir. Hattat, nakkaş, musikişinas, şair ve biraz da kuyumcudur. Nesri ve anlatım tarzı ona devrinin Dede Korkut’u denilmesine sebep olmuştur.

Evliya Çelebi, ömrünün elli senesini bu gezilere ayırmış ve katıldığı savaşlardan elde ettiği ganimetlerin gelirlerini de bu yolda sarf etmiştir. Ayrıca devlet büyüklerinin sağladığı imkânlar da bu gezileri kolaylaştırmıştır. Diğer taraftan hoşsohbet, nüktedan, cana yakın, güzel sesli bir insan olan Çelebi, şahsiyetinin bu imkânları sayesinde bütün imparatorluğu ve birçok yabancı ülkeyi gezebilmiştir. Evliya Çelebi hiç evlenmemiştir. O, evlenmek ve mevki hırsı göstermek yerine seyahat için hırs göstermiştir.

Evliya Çelebi Tarih Alanında Eserleri

  1. Arapça Fezleke (Fezleket akvâl’l-ahyâr fi ilmi’t-târîh ve’l-ahbâr)
  2. Türkçe Fezleke
  3. Tuhfet’ül-kibâr fi esfâri’l-bihâr
  4. Takvîmü’t-tevârih
  5. Tarîh-i Frengi tercümesi
  6. Tarîh-i Kostantaniyye ve Keyasire (Revnaku’s-saltana)
  7. Düstûrü’l-amel fi ıslâhı’l-halel
  8. İrşadü’l-Hıyâfâ ila Tarihi’l-yunun ve’r-Rûm ve’n-Nasârâ (Yunan ve Hıristiyan Târihi Hakkında Doğrulukları Gösterme)

Evliya Çelebi Sosyal Kültürel ve Halk Bilimi Alanında Çalışmaları

  1. Tuhfetü’l-ahyâr fi’l-hıkem ve’l-eş’âr
  2. Dürer-i münteşire ve gurer-i münteşire (Dağılmış İnciler ve Saçılmış Yıldızlar)
  3. Recmü’r-râcim bi’s-sîn ve’l-Cim ( Sual ve cevap yoluyla şeytanı taşlama)
  4. Beyzâvi Tefsirinin şerhi
  5. Muhammediyye şerh
  6. Kanunnâme : 1654-1655 yıllarında toplanmış bir kanun dergisidir.
  7. Tütün Risalesi

Evliya Çelebi Din Alanında Çalışmaları

  1. Mîzânü’l-Hakk fi ihtiyâri’l-ahakk
  2. ilhâmü’l-mukaddes min feyzi’l-akdes

Evliya Çelebi Coğrafya AlanındaEserleri

  1. Cihannüma (Avrupa dillerine çevrilen coğrafyaya dair ünlü eseri
  2. Levâmiu’n-nur fi zulmeti Atlas Minur
  3. Müntehab-ı Bahriye (Kitab-ı Bahriye)

Evliya Çelebi Bibliyografik Çalışmaları

  1. Keşfü’z-zunûn anil-esâmi ve’l-fünun
  2. Süllemü’l-vusûl ilâ tabakati’l-fûhûl
  3. Câmi-ul-Mütûn min Cüll-il-Fünûn

Bir cevap yazın