| |
DARÜLFÜNUN « Eğitim
İstanbul Üniversitesi adı ile hizmetine devam etmekte olan ve menşeini Fatih külliyesinden alan bir yüksek bilim müessesesi. Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'u aldıktan sonra “Sahn ve Tetimme medreseleri”adı ile 16 medrese açmıştır. Tetim lise öğrenimine denk bir öğretim yapmakta, Sahn medreseleri ise, üniversite öğrenimine denk bir öğretim yapmakta idi.Aradan yüzyıllar geçmiş ve Türkiye'de yüksek öğretim, bu esaslar içinde devam edegelmiştir. Tanzimat'ın ilânından sonra ülkemizde yüksek öğretim yapan gerçek bir bilim müessesesinin kurulmasına karar verilmiş ve 1850 de böyle bir müessesede okutulacak kitapları hazırlamak amacı ile “Encümen-i Dâniş”adiyle bir akademli kurulmuş, “Darültfunun” adı verilen bu müessesede ilk dersler, 1863 yılında başlamıştır. Fakat burada verilen dersleri takip edecek bilgide öğreniri; bulunmaması yüzünden, verilen dersler, rağbetsizliğe ve tenkide uğramıştır.
Bu sebeple ilk teşebbüs bir sonuç vermemiş, sıbyan, rüştiye idadi okullarının Avrupai bir özellik alması üzerine, bugünkü anlamında bir üniversite olan “DarüIfunun-u Osmanî”, 6 Şubat 1870 talihinde açılmıştır. Darülfünun, Hikmet, Edebiyat, Hukuk, Ulumu tabiiye, Riyaziye şubelerinden meydana gelmişti. Ancak, bu Darülffunun da 1871 yılında kapatılmıştır. Maarif nazırı Saffet Paga, yeniden Hıristiyan hocaların ders verdiği ve softa çevresinden uzak bir Darülfünun açmak istemişse de, bu teşebbüs de 1881 yılına kadar sürebilmiştir.. Uzun bir zaman geçtikten sonra Abdülhamit II. nin izni ile ve “Darülfunun-u şahane” adı ile 19 Ağustos 1900 tarihinde yeniden açılmıştır. Bu teşebbüs, 1908 İnkılâbı ile yeniden düzenlenmiş, öğrencinin sınırlı olması kaldırılmış, öğrenciden ücret alınmamaya başlanmış ve progaramlan yeni baştan düzenlenmiştir. Böylece modern anlamda bir yüksek öğretim müessesesi haline gelen Darülfünun, bir taraftan yeni fakültelerin ve derslerin kurulması, bir taraftan ilmî muhtariyet alması, yabancı profesörlerin ders vermemesi, bir senatonun kurulması v.s. teşebbüslerle, gerçek bir bilim müessesi haline getirilmiştir.
Cumhuriyetin ilânından sonra da bu Çalışmalarına devam etmiş ve daha geniş bir düzenlemenin yapılabilmesi, modern anlamda bir üniversite olabilmesi için, 1 Mayıs 1933 tarihinde lâğvedilmiş ve yerine 1 Ağustos 1933 tarihinde İstanbul Üniversitesi kurulmuştur.