| |
KANADA « Dünya Coğrafyası
Amerika Birleşik Devletlerinin kuzeyinde, bağımsız bir federasyon halinde bulunan ve Britanya Milletler Topluluğu'nun bir üyesi olan ülke. Kuzeyini Kuzey Buz denizi, doğusunu Atlas Okyanusu, batısını Büyük Okyanus çevirir. Kuzeybatısında Alaska yarımadası vardır. Yüzölçümü 9.964.000 kilometrekare (Avrupa kıtasına yakın) nüfusu 19. milyondur. Federasyon merkezi Ottowa' dır.
Coğrafya : Yüzey şekilleri bakımından üç bölgeye ayrılır: Doğu bölgesi, platolardan meydana gelir. Bu platolar, Hudson körfezini her taraftan çevirir ve Atlas Okyanusu'na kadar uzanarak bütün Labrador yarımadasını kaplar. Bu bölgenin güneyinde Appalaş dağlarının uzantısı olan az yüksek ve üzerleri kubbeli bazı tepeler uzanır. Orta Bölge, Amerika Birleşik Devletleri'nin orta kısımlarında olduğu gibi ovalık bir bölge halindedir. Batıdaki dağlık bölge, biri kıyı dağları, öbürü de daha içerde olan kayalık dağlar olmak üzere iki sıra halindedir. Bunların arasında yüksek platolar yer alır. Kanada, kışları çok soğuk, yazlan sıcak bir kara iklimine sahiptir. Fakat bu geniş ülkede iklim, şüphesiz yer yer değişiklikler gösterir. Büyük Okyanus kıyılan batıdan gelen rüzgârlarla çok yağmur alır. Denizin ve kıyıya yakın geçen sıcak su sıkıntısının etkisi altında burası, Kanada'nın en ılık köşesini teşkil eder; iklim bakımından Norveç kıyılarına benzer. Fakat Atlas Okyanusu kıyıları böyle değildir. Burada kışlar çok şiddetli geçer. İç kısımlarda kışların şiddeti ve süresi kuzeye doğru artar. Batıda dağlar arasında kalmış olan yüksek platolarla Kayalık Dağların doğu kenarlarındaki ovalar ülkenin en az yağız alan yerleridir.
Kanada göller ve akarsuları bakımından çok zengin bir ülkedir. Fakat bütün göl ve akarsular senenin büyük bir kısmında donarlar. En önemli akarsu, Büyük göllerin suyunu boşaltan Sen Ledan'dır. Bu nehir çok büyük bir haliç meydana getirerek Atlas Okyanusu'na karışır. Donduğu zamanlar Kuzey Buz Denizine dökülen Mackenzia de büyük bir nehirdir. Ülkenin kuzey kısımlarıma serpilmiş bulunan irili ufaklı birçok göllerin suyunu boşaltır. Fakat bu büyük akarsudan çok az faydalanılır; çünkü donma süresi pek uzundur (7 ay kadar).
Kanada'da dört büyük bitki topluluğu görülür: Kuzeyde kutup bölgesinde tundralar yer alır. Burada bazı bodur ağaçlardan ve yosunlardan başka bitkiye rastlanmaz. Doğuda ve ortada ormanlar son derece geniş yüzeyler kaplar. Kanada, Sibirya ile birlikte, dünyada en geniş ormanlara sahip bir ülkedir. Güneyde Preri adı verilen stepler yayılır. Bunlar tarım alanları haline konmuştur. Batıda yine orman hakimdir. Dağların Büyük Okyanus'a bakan nemli yamaçlarında boyları çok yüksek çam cinsinden ağaçlara rastlanır.
Kanada, bir tarım ülkesidir, özellikle buğday çok yetiştirilir. Dünyanın en çok buğday satabilen bölgesidir. Kanada'nın zenginliklerinden bir başkası da ormanlarıdır. Ormana bağlı olarak kereste, sellülöz, kâğıt kürk ekonomik hayatın en canlı kollarını meydana getirir. Bunlardan başka zengin maden kaynaklarına da rastlanır.
Tarih: Kanada, 1947 yılında Cabot tarafından keşfedildi. İlk defa Cartier, bu ülkeyi çevresiyle birlikte tanıtmış; Champlain de 1608 de Quebec, Ontari şehirlerini kurarak buralarını Fransanın müstemlekesi haline getirmiş ve vali olmuştu. 1763'e kadar Fransa'nın müstemlekesi olarak kalan Kanada but tarihten sonra İngilizlerin eline geçmiştir. Kanada'da 1867 de bir federasyon kurulmuştur, ikinci Dünya Savaşı'nda Müttefikler safında çok önemli yardımlarda bulunmuş bir ülkedir.