| |
AKDENİZ « Dünya Coğrafyası
Güney Avrupa, Önasya, Kuzey Afrika arasında uzanan bir içdeniz. Cebelittarık Boğazı ile Atlas Okyanusuna, Çanakkale ve İstanbul Boğazlan ile Marmara ve Karadeniz’e, Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz'e açılır. Uzunluğu (Cebelittarık ile Suriye kıyıları) 3750, genişliği (Lion körfezinin sonu ile Cezayir kıyıları) 742 kilometredir. Tunus'la Sicilya arası 138, Antalya ve İskenderiye arası 640 kilometredir.
Batı dillerinde "Karalar arasındaki deniz" anlamından adını alan Akdeniz 2.890.000 kilometrekarelik bir alanı kaplamaktadır.
Alp kıvrım sistemini kesen birtakım çöküntüler alanı olan Akdeniz, çok eski zamanlardan beri, bir çok medeniyetlerin beşiği sayılmaktadır. Girinti ve çıkıntılarının çokluğu, büyüklü küçüklü adalar, yarımadalar, limanlarıyla eski zamanlardan beri, kıtalar arasında en elverişli geçiş yolu olmuş, ayrı ayrı milletlerin birbirleri ile temasa gelmelerini sağlayarak, tarih ve kültür bakımından bir Akdeniz medeniyetinin doğmasını sağlamıştır.
Akdeniz, medeniyetinde,kıyılarında oturmuş milletlerden her birinin az çok bir payı vardır. Akdeniz kıyılarında yaşamış en eski milletlerden Sümerler, Asurlar, Babiller, Mısırlılar, denizci millet olmadıklarından Akdeniz’de bir deniz hâkimiyeti kuramamışlar. Fenikeliler, eski Yunanlılar ve Romalılar, geniş bir Akdeniz hâkimiyeti kurarak ilkçağların büyük medeniyetlerini Akdeniz kıyılarında kurmuşlardır.
Bizans'ın geçici bir egemenliğinden sonra Akdeniz, ilkin İslâm medeniyetinin gelişmesinin sonradan Osmanlı Türklerinin gelişmelerinin ve medeniyetlerinin beşiği durumuna gelmiştir.
Osmanlı imparatorluğunun çökme, sinden sonra Akdeniz, belli başlı bir devletin egemenliği altına girmemiş, ikinci Dünya Savaşı sıralarında İtalya yanların bir egemenlik kurma gayretleri başarısızlıkla sonuçlanınca hür milletlerin bir denizi durumuna gelmiştir.